Hoe ervaren inwoners van Utrecht hitte in hun eigen buurt? Hoe kunnen deze persoonlijke ervaringen in beeld worden gebracht?
Een tentoonstelling in de Neude-bibliotheek bracht verhalen van bewoners en klimaatgegevens samen om te onderzoeken hoe stedelijke hitte in heel Utrecht wordt ervaren. De tentoonstelling, die tot stand kwam als onderdeel van het Urban ReLeaf Utrecht Pop-up Community and Culture Lab, vertaalde wetenschappelijke bevindingen en ervaringen uit het dagelijks leven naar creatieve, toegankelijke kunstwerken die gesprekken over hitte en klimaatadaptatie stimuleerden.
De tentoonstelling was het resultaat van een oproep die in oktober werd gelanceerd, waarbij kunstenaars, ontwerpers en creatieve professionals werden uitgenodigd om de data uit de Utrecht City Pilot te vertalen naar nieuwe inzichten en creatieve interpretaties. De opdracht zocht naar voorstellen die de ervaringen van bewoners in wijken met beperkte groene ruimte koppelden aan het onderzoek van het project, waardoor nieuwe manieren werden gecreëerd waarop mensen zich konden verdiepen in de uitdagingen van stedelijke hitte.
De geselecteerde kunstenaars, sociale ontwerpers Martijn Aerts, Aniek Karina en Sebastiaan Buwalda, ontwikkelden het collectieve voorstel DATAdragers, waarin verhalen van bewoners, persoonlijke textielstukken en klimaatgegevens werden gecombineerd tot een interactieve verkenning van hoe hitte in de stad wordt ervaren.
Luisteren naar persoonlijke hitte ervaringen
De kunstenaars combineerden data uit de Utrecht City Pilot met persoonlijke verhalen over hitte van ongeveer 50 bewoners. In plaats van zich uitsluitend te richten op gemeten temperaturen, onderzocht het project hoe de ervaringen van mensen met hitte variëren naargelang hun woning, buurt en dagelijks leven.
Dit samenwerkingsproces vormde de basis van de tentoonstelling, die op 11 juli in de Neude-bibliotheek werd geopend. Tijdens de opening stond Martijn Aerts stil bij de diversiteit van de ervaringen van mensen en legde hij uit dat zelfs personen die in hetzelfde huishouden wonen, dezelfde temperatuur anders kunnen ervaren. Door wetenschappelijke gegevens te combineren met persoonlijke verhalen bood de tentoonstelling een rijker inzicht in hoe stedelijke hitte het dagelijks leven beïnvloedt.
Van data naar kunst
Sebastiaan Buwalda vertaalde de klimaatgegevens van het project naar visualisaties die lieten zien waar de hitte in Utrecht het intensiefst werd ervaren. Naast deze visualisaties verwerkten Aniek Karina en Martijn Aerts de verhalen van bewoners tot textielkunstwerken die aan een waslijn werden opgehangen, waardoor een installatie ontstond die data verbond met alledaagse ervaringen.
De tentoonstelling werd officieel geopend door Huib van Essen, gedeputeerde voor de Gezonde Leefomgeving van de provincie Utrecht, en Suzanne Schilderman, wethouder voor Openbare Ruimte en Klimaatadaptatie van de gemeente Utrecht. Samen met de kunstenaars bespraken zij het belang van het aanpakken van stedelijke hitte, het verbeteren van de levenskwaliteit en het erkennen van de waardevolle rol die bewoners spelen bij het opbouwen van kennis over hun lokale omgeving.
De opening bracht projectpartners, collega’s, vertegenwoordigers van de Natuur- en Milieufederatie Utrecht (NMU), bibliotheekmedewerkers, familieleden en het publiek bijeen. Gedurende de looptijd van de tentoonstelling, tot en met 23 juli, werden bezoekers uitgenodigd om hun eigen herinneringen, ervaringen en favoriete plekken om af te koelen of van warm weer te genieten in te sturen, waardoor de installatie kon groeien met verhalen uit de hele stad.
Meer dan alleen een tentoonstelling
Hoewel de tentoonstelling inmiddels is afgelopen, heeft ze aangetoond hoe burgerwetenschap en praktijkervaring ons begrip van klimaatgegevens kunnen verdiepen. Door bewoners, kunstenaars en onderzoekers samen te brengen, liet het Utrecht Pop-up Community and Culture Lab zien hoe creatieve samenwerking een brug kan slaan tussen wetenschappelijk onderzoek en dagelijkse ervaringen, waardoor complexe milieukwesties toegankelijker worden en tegelijkertijd gezondere, klimaatbestendigere steden worden ondersteund.
Hartelijk dank aan het team van Urban ReLeaf Utrecht, Martijn Aerts, Aniek Karina, Sebastiaan Buwalda, de Neude-bibliotheek, Huib van Essen, Suzanne Schilderman, NMU en alle inwoners en bezoekers die hun tijd, verhalen en perspectieven aan het project hebben bijgedragen.